Co robić żeby uzyskać własność ziemi?

 

 

  1. Rozeznanie wstępne.

 

Pierwszym krokiem, który należy wykonać aby uzyskać prawo własności nieruchomości gruntowej, jest odnalezienie dokumentu uzyskania prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości i sprawdzenie, kiedy prawo to zostało uzyskane. W szczególności zaś należy ustalić, czy pierwotny akt uzyskania tego prawa jest sprzed 27.05.1990 r. czy też po 26.05.1990, co przedstawia schemat na Rys. 1.

Rys.1. Dwie drogi przeksztalcania prawa uzytkowania wieczystego ziemi.

  

 

  1. Kroki zmierzające do uwłaszczenia (nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości) w przypadku, gdy nieruchomość położona jest na Ziemi Odzyskanych.

 

Jeśli nieruchomość gruntowa jest wykorzystywana na cele mieszkaniowe lub rolne i położona jest na terenach tzw. Ziem Odzyskanych, to zgodne z  ustawą z dnia 26 lipca 2001 r.  osoba uprawniona (lub jej następca prawny) winna złożyć wniosek do burmistrza, wójta lub prezydenta miasta (w przypadku, gdy nieruchomość jest własnością gminy) lub do starosty (w przypadku, gdy nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa). Kompetentny organ władzy publicznej, który przyjął wniosek o uwłaszczenie, winien w trybie administracyjnym wydać decyzję o uwłaszczeniu.

W przypadku decyzji odmownej, wnioskodawca może zgodnie z trybem postępowania administracyjnego złożyć odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w przypadku otrzymania decyzji odmownej przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do NSA (obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego). W przypadku ostatecznej decyzji odmownej uprawniona osoba w oparciu o art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, może złożyć wniosek i wzruszenie negatywnej decyzji (wzór wniosku). Równolegle ze składanym wnioskiem o wzruszenie należy jednak wysłać pocztą  skargę  do Trybunały Konstytucyjnego na niezgodność z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r, której art. 9 pkt 2 uchyla moc ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. będącej podstawą uwłaszczenia. Z przedstawionych wyjaśnień widać, że po decyzji odmownej każdego z organów decyzyjnych uprawniona osoba ma obowiązek wyboru dwóch dróg:

1)    złożyć odwołanie do organu II instancji, a później skargę do sądu administracyjnego; albo

2)    po uprawomocnieniu się decyzji negatywnej złożyć wniosek o wzruszenie decyzji odmownej do organu I instancji. Równolegle z wnioskiem o wzruszenie należy jednak złożyć  skargę  do Trybunału Konstytucyjnego.

 

 

  1. Kroki zmierzające do uwłaszczenia na mocy znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. – dla nieruchomości gruntowych na obszarze całej Polski.

 

Na mocy art. 15  ustawy z dnia 11.04.2003 r. o ustroju rolnym , która weszła w życie z dniem 16 lipca 2003 r. osoby, które nabyły prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych przed 27 maja 1990 r. zostały uwłaszczone z mocy samego prawa. Jakie kroki należy podjąć, jeśli organ władzy publicznej nie podjął decyzji o uwłaszczeniu danej nieruchomości gruntowej, która znajdowała się w wykazie publicznym nieruchomości, do których osobie fizycznej przysługuje uwłaszczenie z mocy prawa.

Należy złożyć formalny wniosek o uwłaszczenie do organu, który nie podjął tzw. decyzji deklaratywnej o uwłaszczeniu. W przypadku decyzji odmownej radzę złożyć odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Równolegle z tym wnioskiem dobrze jest złożyć  skargę  do Trybunału Konstytucyjnego w związku z ogłoszonymi w Dzienniku Ustaw przepisami  ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. , której art. 9 pkt. 2 uchyla ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. będącego podstawą uwłaszczenia. Schemat tych kroków ilustruje Rys.2.

Rys.2. Schemat odwołań zmierzający do realizacji uprawnień uwłaszczenia na mocy znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., które weszły w życie z dnia 16 lipca 2003 r. – dotyczący osób uprawnionych z całej Polski, które nabyły prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych przed 27 maja 1990 r.

 

  1. Kroki zmierzające do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych w prawo własności na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

 

Jeśli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zostało nabyte po 26 maja 1990 r., to osoba fizyczne mające to prawo może domagać się przekształcenia tego prawa w prawo własności na zasadzie odpłatnego nabycia własności z możliwością uzyskania bonifikaty, o ile nieruchomość gruntowa wykorzystywana jest na cele mieszkaniowe lub rolne. Tryb określony w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. pozwalała wyodrębnić następujące kroki:

1)          Złożenie wniosku przez osobę zainteresowaną przekształceniem do właściwego organu administracji publicznej, który pełni rolę właściciela nieruchomości (wniosek winien zawierać żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz prośbę o udzielenie stosownej bonifikaty);

2)          Organ administracji publicznej ustala cenę nabycia nieruchomości na podstawie wyceny wartości rynkowej tej nieruchomości oraz określenia stosownej bonifikaty;

3)          Organ administracji publicznej podejmuje decyzję o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dniem, kiedy decyzja stanie się ostateczna, będzie stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej.

 

Jeśli wniosek dotyczy współużytkowników jednej nieruchomości gruntowej, to istnieje prawny wymóg złożenia przez nich wszystkich wniosków o przekształcenie. O ile jest to niemożliwe, to większość współużytkowników może się zwrócić z wnioskiem do sądu rejonowego o zwolnienie z obowiązku składania wniosków przez wszystkich współużytkowników. Sąd może wówczas wydać stosowne orzeczenie wyrażające taką zgodę na mocy art. 199 Kodeksu cywilnego.

 

 

oprac. A. Biela, T. Wójcik